دربارو ملا حسنو دزلیه

ملا حسن دزلی فرزند ملا محمد بن محمدرضا در سال 1275 از خانواده ی مردوخی در هورامان بدنیا آمد. در ده سالگی شروع به تحصیل كرد. سپس نزد شیخ یوسف «ده گاشیخان» صرف و نحو و منطق را فراگرفت. نزد عالم بزرگ هه ولیر نیز كسب علم كرد. سپس به سلیمانیه رفت و بعد به موكریان آمد. در خدمت استاد اعظم هه ولیر اجازه ی اجتهاد گرفت و در روستای «سه نگان» به تدریس پرداخت. و بعد نیز در ده گاشیخان تدریس نمود. چندی بعد ده گاشیخان را به قصد «دزلی» ترك نمود و در بانی شار از مناطق همجوار «شاره زور» هم به تعلم پرداخت. گفتنی است ماموستا حسن بنا را براین نهاده بود كه هركجا كه عالمی باشد از وی كسب علم كند. ماموستا دزلی نیز همانند اكثر علمای كردستانات، پیرو مشایخ طریقت نقشبندی بوده اما مرید هیچ شیخی نبود [اصطلاحا دست بیعت نداده بود]. ملااحمد برادرزاده ی ماموستا حسن میگوید: وی بسیار اهل مطالعه و تحقیق در علوم دینی بود مخصوصا در فقه و اصول. و مرید هیچ شیخی از شیوخ كردستانات نبود. البته وی اشعار عرفانی فراوانی دارد و از پیروان عرفان و تصوف بوده است. ماموستا دزلی بسیار اهل عبادت بود. دعای بسیار میخواند و از زكات به دركردن اموال همیشه افراد را نصیحت میكرد. بسیار قـانع بود تا جایی كه یك زمانی، تعدادی از روحـانیون مریوان بدیدار او میروند. او یك آش بسیار ساده و مقداری نان بلوط برای آنان حاضر میكند. یكی از ماموستایان [به مزاح] میگوید: جناب ماموستا! این چه طرز مهمانداری است؟ حال كه گوشت و برنج به ما ندادی لااقل كمی نان شیرینی برایمان فراهم میكردی! ماموستا حسن رحمه الله در جواب میگوید: من نان حرام نمیخورم و نان حلال هم چون سخت بدست می آید نمیتوانم زیادی آنرا طلب كنم! او با علما و مشایخ كردستانات دیدار و یا نامه نگاری داشته است. از جمله با ماموستا عبدالعظیم مجتهد، از بزرگترین عالمان كردستان گفتگو كرده است. او در نامه ای به او یك شعر را كه به اقتباس از یك غزل حافظ شیرازی است برایش میفرستد كه برخی ابیات آن بدین گونه است: « باد صبا ده خیله ك! از حد گذشت شوقم ، بهر عزیمت شهر آخیز كن رجا را/ از عاشقان گذر كن وز «ئاویه ر» نظر كن ، برو به آن نواحی و آن شهر دلنوا را/ بگشای چشم عرفان در جستجوی یاران ، دریاب آستان «عبدالعظیم» ما را/ چون می رسی به خدمت اكرام كن به حرمت ، تقدیم كن به ذلت عرض سلام ما را» ! وی با ملاباقر بالك، ماموستا كلاشی هورامان، ماموستا قاضی، هه ژار و هیمن [دو تن اخیر از شاعران بودند] نیز دیدار داشته. او از خود یك دیوان بجای گذاشته است.